اصول فرزندپروریسبک‌های فرزندپروری

برنامه فرزندپروری مثبت چیست؟

برنامه فرزند­پروری مثبت (triple-p) به عنوان یک برنامه مداخله­ای خانواده محور در سطح جهان استفاده می­شود. این برنامه روی اصول یادگیری و اصول شناختی- رفتاری پایه­‌گذاری شده است که بیشترین تاثیر را روی کاهش مشکلات رفتاری کودکان و نوجوانان دارد.

ساندرز روانشناس استرالیایی که طراح این برنامه می باشد می گوید:

برنامه فرزند­پروری مثبت به دنبال کمک به والدین جهت افزایش اعتماد به­‌نفس، دانش و مهارتهای آنها برای پرورش کودکانشان است و اینکه در تعاملات روزانه­‌شان با کودکان بیشتر مثبت و کمتر مجبور، افسرده، تحت فشار و نگران باشند. همچنین داشتن تعارض کم­تر با شریک زندگی درباره مسائل فرزندپروری و داشتن سطوح پایین استرس و تعارض در مدیریت کارها و مسئولیت­های خانوادگی از دیگر اهداف این برنامه است.

این برنامه، کودکان را در پنج دوره متفاوت رشدی (نوزادی، نوباوگی، پیش­دبستانی، مدرسه اولیه و نوجوانی) در بر می­‌گیرد. با توجه به دوره رشدی، مداخله می­تواند خیلی گسترده (تمام جمعیت به عنوان هدف) یا کاملا محدود (کودکان با خطر بالا به عنوان هدف) باشد. تحقیقات متعدد از سودمندی برنامه فرزند­پروری مثبت برای والدین و کودکان خبر می­‌دهد (بخصوص در رابطه با کودکانی که مشکلات رفتاری دارند). این فواید شامل مشکلات رفتاری و هیجانی کمتر و تعاملات مثبت بیشتر با والدین و همشیرها برای کودکان و اصلاح شیوه‌­های والدگری، ارتقا سلامت روانی و پایین آمدن تعارضات والدینی برای خود والدین می­‌باشد.

پنج اصل یا پیش فرض اساسی برنامه فرزند­پروری مثبت:

۱- محیط امن و جذاب: کودکان در همه سنین نیاز به یک محیط امن، همراه با حمایت و محافظت شده دارند که برای آنها فرصت کاوش، آزمایش­گری و بازی را فراهم آورد. این اصل برای رشد سالم و پیشگیری از حوادث و صدمات در خانه ضروری و اساسی است.

۲- محیط یادگیری مثبت: والدین بایستی پاسخ مثبت و سازنده به تعاملات اولیه کودک (درخواست کمک، اطلاعات، مشورت و توجه) داده و کودک را برای یادگیری و حل مشکلاتش همراهی ­­کنند.

۳- انضباط شفاف و روشن: والدین جهت مدیریت کودک خود، نیاز به انضباط  قاطعانه و صریح دارند.

۴- انتظارات واقع بینانه: انتظارات، فرض­ها و باورهای والدین باید با سن رشدی کودک و توانایی­های او متناسب باشد.

۵- خود مراقبتی والدین: والدگری تحت تاثیر حوزه­ای از عوامل است که روی عزت­ نفس و احساس سلامتی و بهزیستی والد تاثیر می­ گذارد. والدین بهتر است که به والدگری به­ عنوان یک بخش بزرگ از خود مراقبتی شخصی، کاردانی و بهزیستی توجه کنند.

 

بر پایه این پیش‌فرض‌ها، برنامه فرزندپروری مثبت ساندرز، اهداف خاصی را تعقیب می‌نماید که عبارتند از:

۱- افزایش دانش، مهارت­ها، اطمینان و اعتماد­به­ نفس والدین

۲- ایجاد محیط پرورش دهنده ایمن، تشویق­ کننده، عاری از خشونت و با تعارض پایین برای کودکان

۳- ارتقا کارایی اجتماعی، هیجانی، کلامی، هوشی و رفتاری کودکان از طریق اقدامات فرزندپروری مثبت

سطوح برنامه فرزندپروری مثبت:

برای رسیدن به این هدف، این برنامه در ۵ سطح طراحی شده است و از تولد تا ۱۶ سالگی را در بر می­گیرد. دلیل منطقی برای سطح­بندی این برنامه، وجود سطوح مختلف اختلال در عملکرد و رفتار کودکان و نیز نیازهای گوناگون والدین آن­ها می­باشد. علاوه بر این، در طراحی این برنامه به حداکثر رساندن کارایی، محدود کردن هزینه­ ها، جلوگیری از اسراف و خدمات­ دهی گسترده در سطح جامعه نیز منظور شده است.

سطح اول: شکل فراگیر این برنامه شامل پیاده­ سازی اطلاعات راهبردهای فرزند­پروری از طریق ویدیو و رسانه ­های ارتباط­ جمعی برای فرزندپروری مثبت است. این سطح از برنامه برای کمک به والدین و خانواده و در دسترس بودن راهبردهای فرزندپروری  موثر برای همه والدین و تسهیل کمک گرفتن و خود تنظیمی بوسیله خود والدین در نظر گرفته شده است. در سطح فراگیر از تلویزیون، رادیو، روزنامه های محلی، خبرنامه­ های دانشگاهی، نامه ­های پستی برای خانواده ­ها، حضور در رویدادهای اجتماعی و همچنین اینترنت برای انتشار اطلاعات استفاده می­شود.

سطح دوم: این سطح برای مداخلات فرزندپروری معمولی مورد نظر است و برای همه والدین فوایدی دارد. دو فرم برای این سطح گزارش شده است. الف: مشاوره مختصر و انعطاف­ پذیر با والدین به شکل فردی. ب: سمینارهای فرزند­پروری با گروه بزرگی از والدین. چارچوب مشاوره، مختصر و انعطاف­­ پذیر است و شامل یک یا دو تماس مشاوره­ای ۲۰ دقیقه­ ای برای والدین با مشکلات رفتاری نسبتاً پایین که نیاز به سطوح قوی­تر مداخله ندارند طراحی شده است.

این راهبردها برای والدین مفید و بدون خطر است و به آنها کمک می­کند تا در زمینه ­ای که خواهان آن هستند اطلاعات و کمک دریافت کنند. مداخله در زمینه­ های مراقبت­های روزانه، آماده­ سازی برای پیش دبستانی  و دیگر مسائلی که والدین بطور مکرر با آن درگیر بوده ارائه شده و از دیگر حرفه ­ها نیز برای کمک به تنظیم خانواده استفاده می­شود.

شکل سمینارهای فرزندپروری در سطح دوم که به آن سلسله سمینارهای فرزندپروری گفته می­ شود شامل سه جلسه نود دقیقه ای را شامل می­شود که برای گروه­ های بزرگی از والدین طراحی شده است. این سلسله سمینارها به طور مشخص موضوعاتی چون قدرت فرزندپروری مثبت، بالا بردن اعتماد­به­ نفس و اطمینان والدین را هدف قرار می­ دهد.

به­ علاوه، این سمینارها مستقل از یکدیگر بوده و والدین می­ توانند در یکی یا همه آنها حضور داشته باشند. هر سمینار شامل یک معرفی، دوره پرسش و پاسخ، توزیع برگه­ های حاوی نکات است و در پایان جلسات نیز متخصصین برای برخورد با نیازهای شخصی  و سوالات والدین حضور دارند

سطح سوم: همانند سطح دو، فرصتی است برای کمک به حل مشکلات رفتاری کودکانی که وضعیتشان به خاطر رفتارهای مشکل ساز و یا عملکرد مختل خانواده بغرنج نیست. کلید تفاوت آن با سطوح دیگر در این است که در این سطح، از طریق یک راهنمائی (مشورت) و اطلاعات کوتاه، والدین را در جهت یادگیری مهارتهای لازم و توصیه‌­هایی برای پیاده­ سازی راهبردهای ارائه شده حمایت می­ کنند.

این سطح از برنامه به­ ویژه برای والدینی که دارای نوزاد، کودکان نوپا و پیش ­دبستانی می­باشند با توجه به مشکلات رفتاری آشنای کودکان و چالش­های والدگری  پیش­رو  مناسب است. سطح سه، شامل یک سلسله مشاوره­ های مختصر ۲۰ دقیقه­ای است که آموزش مهارتهای لازم و همچنین ارائه نکاتی به شکل مکتوب که مشکلات رفتاری و رشدی در کودکان تا قبل از دوران بلوغ در آن ذکر شده را ترکیب می­ نماید.

این مشاوره، مختصر است و والدین در مورد چگونگی به کار بردن دانش و مهارتهای یادگرفته شده برای رفتارهای دیگر کودک و یا کودکان دیگر خانواده راهنمایی می شوند. این سطح می­تواند در خور والدین، کودکان و نوجوانان مختلف با یک ناتوانی نیز باشد.

سطح چهارم: سطح چهار که به عنوان سطح استاندارد از آن نام برده می­شود، برنامه ­ای مفید برای والدین کودکان و نوجوانانی که مشکلات رفتاری دارند ولی به­طور یقین تشخیص اختلال رفتاری در مورد آنها داده نشده می­ باشد.

همچنین والدینی که که با چالشهای فرزندپروری درگیر هستند نیز مخاطب این سطح از برنامه می­باشند. در این سطح، والدین مهارتهای متنوعی از مدیریت کودکان را به شکل گروهی و یا فردی یاد می­گیرند و نحوه کاربرد این مهارتها را در خانه و جامعه نیز می­آموزند.

در این سطح، والدین یاد می­گیرند تا اطلاعات و مهارت های ارائه شده را، در حوزه گسترده ­ای از رفتارهای هدف کودکان و همشیرهایشان ترکیب نموده و مورد استفاده قرار دهند.

همچنین نمونه مختلفی از این سطح برای والدینی که برای اولین بار وظایف والدگری را به عهده گرفته­ اند و همچنین برای والدینی که کودکانی با ناتوانی رشدی دارند وجود دارد. در آموزش گروهی این سطح، والدین بین ۸ تا ۱۰ جلسه ۹۰ یا ۱۲۰ دقیقه­ای، تحت آموزش­های نظری و عملی قرار می ­گیرند و تعداد افراد شرکت­کننده در این گروه­ها نیز غالبا” بین ۸ تا ۱۲ نفر می­باشد.

سطح پنجم: سطح پنج به عنوان سطح پیشرفته، برنامه تقویت شده‌ای از سطح چهار است که برای والدین با نیاز به کمک و مداخله بیشتر، به کار می‌رود. خیلی از خانواده­ ها می­توانند از سطح چهار به شکل مفید و کافی استفاده بکنند بدون اینکه احتیاجی به برنامه­ های اضافه در سطح پیشرفته داشته باشند.

سطح پیشرفته شامل مداخله اختیاری روی تعاملات والد و کودک، مدیریت خلق و مهارتهای مقابله با استرس برای والدین و جلسات اضافه تمرین برای نشان دادن مسائل والد و کودک است.

چندین نمونه از سطح پنج وجود دارد که شامل تغییرات خانواده (والدین تنها و یا طلاق گرفته) سبک زندگی (برای والدین در مواجهه با اضافه وزن یا چاقی) و والدینی که کودکانشان با خطر آزار و تعرض مواجه هستند، مورد استفاده قرار می­گیرد. معمولا تعداد جلسات برای والدین در این سطح بین ۱۲ تا ۱۶ جلسه می باشد.

 

منبع: Sanders_2012_-_Development_Evaluation_and_Multinational_Dissemination_of_Triple_P

 

شاید این مطلب را هم بخواهید بخوانید:

بیش فعالی چیست؟ بیش فعال کیست؟

 

 

برچسب ها
نمایش بیشتر

آرش قنواتی

می کوشم کودکان سرزمینم شاد، سالم و کارآمد تربیت شوند.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن