نوجوانی

نوجوانی و مسائلش ؛ ۱۰ موضوعی که یک نوجوان با آن درگیر است

از نظر ارسطو نوجوانان پرشور و آتشی مزاجند و فروید و برخی روانکاوان و نظریه پردازان، دوران نوجوانی را وضعیتی می دانند که نوجوان در آن دچار اختلال روانی می شود.

اما استانلی هال روانشناس و پدر مطالعه علمی درباره نوجوانی، این دوران را اینگونه توصیف می کند: دوره طوفان و تنش شدید و در عین حال دوران توانایی فوق العاده جسمانی، عقلی و عاطفی.

اما چرا دوران نوجوانی را با این توصیفات معرفی کرده اند؟

در زیر به ۱۰ موضوعی که یک نوجوان را با خود دیگر می کند و این دوره را به یک دوران خاص در مسیر رشد انسان تبدیل می کند می پردازیم:

 

۱رشد جنسی و آغاز بلوغ

در دوره نوجوانی کودک از مرحله نهفتگی جنسی وارد مرحله بلوغ جنسی می شود. فعال شدن هورمون های جنسی باعث ایجاد تغییرات بدنی، خلقی، روانی و رفتاری در نوجوان می شود.

بطور مثال، رشد سریع یا کند جنسی می تواند کودکان را دچار مشکلاتی بکند. بر اساس مطالعاتی که در دانشگاه کالیفرنیا انجام شده نشان داده شد که پسران دیررس تعادل کمتری دارند، مضطرب و پر حرفند، خجالتی ترند و ساده و طبیعی رفتار نمی کنند. از طرفی بی قرارترند، تکانشی اند، رفتاری تحکم کننده دارند و توجه طلبند و میان همسالان خود محبوبیت کمتری دارند و تعداد کمی از آنها رهبرند.

در این دوران تمایالات جنسی نیز به یکباره افزایش می باید و چگونگی ارضاء آن از دغدغه های یک نوجوان است.

۲تغییرات بدنی

تغییرات رشدی و نیاز به سازگاری با آن باعث می شود که نوجوانان به خصوصیات جسمانی خود توجه بسیار کنند.

رشد سریع قد و وزن از ویژگی های دوران نوجوانی است. دست و پا نسبت به تنه سریعتر رشد می کند. این تفاوت ها در سرعت رشد اعضای مختلف بدن و عدم تناسب بین برخی اعضاء، باعث می شود که نوجوان احساس ناخوشایندی نسبت به خود داشته باشد. بخصوص نوجوانانی که رشدشان سریع تر است. به قول جیمز تانر پزشک کودکان (( شلوار پسرها (دست کم از لحاظ قد) یک سال پیش از کت آنها برایشان تنگ می شود)).

۳تغییرات خلقی

تغییرات هورومونی ناشی از رشد جنسی، سبب تغییرات هیجانی و خلقی در نوجوانان می شود. آنها نسبت به دوره‌های قبلی رشد خود تحریک پذیرتر و حساس ترند. نوسان خلق در این سن نسبت به هر سن دیگری بیش تر است. نوجوانان در مقابل موضوعات و محرک ها در زمان های مختلف، احساس و واکنش متفاوتی از خود نشان می دهند. به طور مثال یکبار در مقابل درخواست والدین برای همراهی کردن آنها در یک مهمانی به شدت علاقه نشان دهند و همراه می شوند و در مرتبه دیگر واکنش شدید نشان می دهند و به هیچ عنوان حاضر به همراهی نیستند.

۴کشمکش بین وابستگی به خانواده و استقلال شخصی

یکی دیگر از تعارضات این دوران برای یک نوجوان، کشمکش و تضاد بین وابستگی به خانواده و از طرفی تدارک دیدن یک زندگی شخصی و به دست آوردن استقلال نسبی است. زیر سوال بردن ارزشها و باورهای والدین و قواعد حاکم بر خانواده از مشخصات این دوران است. نوع فرزندپروری والدین نقش اساسی در تسهیل این تعارض برای نوجوان ایفا می کند. والدین مستبد، سهل انگار و بی اعتنا، حل این تعارض را برای نوجوان با سختی و مشکل مواجهه می کنند.

۵فشار همسالان

گروه همسالان از مهمترین منابع نوجوان برای انتخاب ها و شکل دادن رفتارهای او است. انتخاب بین نظرات و درخواستهای همسالان و از طرفی خواسته های خانواده و به ویژه پدر و مادر، نوجوان را دچار تعارض و کشمکش های درونی و بیرونی می کند.

این تعارضات زمانی بیشتر می شود که انتظارات، رفتارها و عملکرد گروه های همسالان، تفاوت زیادی با ارزش ها و اصول حاکم بر خانواده داشته باشد.

۶انتخاب رشته تحصیلی و دغدغه های شغلی

یکی دیگر از دغدغه های یک نوجوان انتخاب رشته تحصیلی مناسب و رویا پردازی درباره شغل آینده خود است. خواسته ها و علائق خود نوجوان، انتظارات خانواده و اطرفیان، رقابت با همسالان و ترس از انتخاب اشتباه، نوجوان را دچار تنش و تعارض می کند.

۷چگونه به نظر آمدن

تماشاچی یا مخاطبین خیالی اصطلاحی است که برای دوران نوجوانی از آن استفاده می شود. فرض نوجوان بر این است که دیگران و بویژه همسالان، شاهد رفتارها، احساسات و افکار او هستند. به همین دلیل، اندیشه چگونه به نظر آمدن باعث می شود تا نوجوان، دست به انتخاب ها و رفتارهایی بزند که مورد پسند و مقبول دیگران و همسالان باشد.

۸اجتماعی شدن و کسب جایگاه در اجتماع

تغییرات ناگهانی در الزامات و انتظارات اجتماعی و بیرون آمدن از نقشهای دوره های قبلی رشدی از تعارضات این دوره برای یک نوجوان است. داشتن رفتارهای بالغانه در موقعیت های اجتماعی و پذیرش و انجام وظایف و مسئولیتهای شخصی، از خواست های اجتماع از نوجوان است. از طرفی عضویت در گروههای همسالان و دوستان و داشتن جایگاه و همچنین ایفای نقش موثر در این گروهها از دغدغه های اصلی خود نوجوان می باشد.

۹رابطه با جنس مخالف

در حالیکه تا قبل از دوران نوجوانی، جنس مخالف برای کودک بیشتر حکم یک همبازی و دوست را ایفا می کرد، با شروع دوران بلوغ، این موضوع برای نوجوان معنایی دیگر می یابد. فکر کردن به جنس مخالف و داشتن رابطه عاطفی با او از دغدغه های بیشتر نوجوانان است.

۱۰بحران هویت؛ من کیستم؟

برای اینکه کودک از خود احساس هویت روشنی به دست آورد باید بتواند در طول زمان به نوعی احساس ثبات و تداوم برسد. اما نوجوانان نمی توانند به سادگی به چنین احساسی دست یابند. زیرا با بسیاری از تغییرات درونی دوران بلوغ دست به گریبانند. رشد ناگهانی که شباهتی به رشد تدریجی و منظم کودکان خردسال ندارد، گاهی باعث می شود نوجوانان با خودشان نیز غریبه شوند.

در این دوره رشدی، نوجوان با سوالات زیادی درگیر است. سوالاتی که نوجوان با  تلاش برای پیدا کردن پاسخ برای آنها، به دنبال یافتن هویت مناسب برای خود است.

من کیستم؟ باید چگونه زندگی کنم؟ چه حرفه ای را باید انتخاب کنم؟ در ارتباط با جنس مخالف و زندگی خانوادگی آتی چه خواهم کرد؟ جایگاه اجتماعی من در بین دیگران چگونه است؟ با کدام باورها و ارزش ها باید زندگی کنم؟

نوجوانان در عبور از بحران هویت، یا پیروز می شوند و یا شکست می خورند.

 

منابع:

رشد و شخصیت کودک، پاول هنری ماسن و دیگران…، ترجمه مهشید یاسایی، نشر مرکز، چاپ هفتم

روانشاسی رشد (۲)، حسین لطف آبادی، انتشارات سمت، چاپ دوازدهم

 

در پست های بعدی به موضوعات مختلف نوجوانی خواهیم پرداخت.

 

شاید بخواهید این مطلب را هم بخوانید:

بحران هویت ؛ اریکسون و بحران هویت نوجوانی

 

برچسب ها
نمایش بیشتر

آرش قنواتی

می کوشم کودکان سرزمینم شاد، سالم و کارآمد تربیت شوند.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن